Sáng kiến đưa táo leo giàn không chỉ giúp vườn cây tại Đồ Sơn vượt qua mùa bão mà còn mở ra khả năng thu hoạch hai vụ mỗi năm, trở thành cây có giá trị kinh tế.
Táo Bàng La là giống cây đặc sản của Hải Phòng. Nhờ sinh trưởng trên nền đất vốn là những cánh đồng muối ven biển, quả táo khi chín vỏ giòn, ruột mọng nước, vị đậm đà của muối hòa quyện cùng vị chua ngọt thanh mát. Khoảng 10 năm trở lại đây, sản vật này đã nhanh chóng được người dân địa phương và các tỉnh lân cận ưa chuộng.
Tuy nhiên, phương thức canh tác truyền thống từng khiến người trồng táo đối mặt với nhiều rủi ro thiên tai khi cây chỉ cho thu hoạch một vụ mỗi năm và rất nhạy cảm với thời tiết.
Nhớ lại gần 13 năm trước, ông Bùi Duy Dũng, chủ vườn táo Dũng Huyền (tổ dân phố Đồng Tiến, phường Nam Đồ Sơn), cho biết nguyên nhân khiến người trồng táo chịu cảnh mất trắng thường do cách canh tác cũ. Năm 2013, Bàng La gặp trận bão lớn đúng thời điểm táo đang đậu quả. Cành táo mọc tự do, khi gió lớn va đập vào nhau như đe với búa khiến quả rụng sạch, cả làng mất trắng.
Vườn táo muối Bàng La của ông Dũng trồng theo phương pháp leo giàn. Ảnh: Lê Tân
Lúc đó ông Dũng đang là Chủ tịch UBND phường Bàng La nên trăn trở tìm giải pháp hạn chế tác động của gió bão. Ban đầu ông tính xây tường cao xung quanh vườn nhưng nhận thấy cách này làm cành cây bị khuất gió, giảm khả năng sinh trưởng. Ông thử nghiệm trồng hàng rào bằng cây bồ kết với nhiều gai ken đặc như bức tường thành, song rễ bồ kết lại ăn sâu vào đất vườn, tranh giành dưỡng chất của cây chính.
Trong lúc bế tắc, ông Dũng tình cờ tìm hiểu thông tin trên mạng và chú ý đến mô hình giàn nho tại Ninh Thuận. Liên hệ để khảo sát, ông mới biết khi nho bị hỏng, nông dân bản địa đã thử trồng táo thay thế và nhận thấy cây bám vào giàn phát triển rất tốt. Ông Dũng lập tức vào tận nơi tham quan, học hỏi quy trình để áp dụng cho vườn nhà.
Trở về quê, ông dựng các cọc bêtông cao khoảng 2 m cạnh gốc táo, dùng dây thép căng thành giàn rộng tương tự như trồng mướp. Khi cành táo còn non, ông uốn ghép để cây leo theo hàng ngang. Việc định hình từ giai đoạn cành mềm giúp cây phát triển theo khuôn mẫu mà không cần đốn chặt sát gốc sau mỗi mùa thu hoạch như trước.
Thời gian đầu, mô hình mới của ông nhận về không ít sự nghi ngại. Cả làng phản đối, ngay cả vợ ông cũng hoài nghi vì tin rằng nếu không đốn sát gốc thì cây không thể ra quả sai và ngon, chưa kể hệ thống giàn khó lòng chống chịu được sức gió bão ven biển.
Kết quả ngay trong năm đầu tiên đã chứng minh tính hiệu quả của mô hình. “Vườn táo nhà tôi cho thu hoạch tới hai vụ. Vụ đầu vào tháng 6 âm lịch quả rất ngon và trĩu cành. Sau khi thu hoạch, tôi tỉa bớt cành thì đến vụ Tết – tức vụ chính truyền thống – cây tiếp tục ra quả bình thường”, ông Dũng chia sẻ. Cây táo bản chất có khả năng ra quả hai vụ mỗi năm, song tập quán canh tác cũ đã vô tình hạn chế năng suất tự nhiên của cây.
Không chỉ gia tăng năng suất, hệ thống giàn còn chứng minh khả năng chống chịu thiên tai vượt trội. Vườn táo giàn đã đứng vững qua nhiều mùa bão lớn. Đặc biệt, trong siêu bão Yagi, toàn bộ vườn táo của gia đình ông không có cây nào bị gãy đổ hay long gốc, cho khả năng phục hồi nhanh hơn hẳn so với các vườn truyền thống.
Hướng tới du lịch sinh thái
Việc đưa cây táo lên giàn tạo ra chiều cao đồng nhất, giúp chủ vườn dễ dàng áp dụng các tiến bộ kỹ thuật để nâng cao năng suất và chất lượng. Khi táo bắt đầu ra hoa, ông Dũng cho phủ lưới diện rộng phía trên để ngăn ngừa côn trùng gây hại. Phía dưới đất, ông lắp đặt hệ thống tưới tự động hẹn giờ, có khả năng định lượng nước linh hoạt theo biến động thời tiết. Toàn bộ diện tích được chăm sóc theo quy trình VietGAP, sử dụng chế phẩm sinh học phòng trừ sâu bệnh.
“Táo sạch nên có thể hái trực tiếp từ trên cây xuống ăn ngay rất an toàn”, ông Dũng khẳng định.
Hiện với 250 gốc táo canh tác trên diện tích gần một ha, trong 3 năm gần đây, trung bình mỗi năm gia đình ông Dũng thu về khoảng 500 đến 700 triệu đồng tiền lãi sau khi trừ toàn bộ chi phí.
Mô hình táo giàn Dũng Huyền hiện trở thành điểm tham quan, học tập kinh nghiệm của nhiều đơn vị, tổ chức và hộ dân trong vùng. Chủ vườn cho biết đã hoàn thiện hồ sơ xin công nhận vườn táo là điểm du lịch sinh thái. Khi được cấp phép, cơ sở sẽ tổ chức các tour trải nghiệm cho du khách tự tay hái táo, thưởng thức gà chạy bộ và hải sản Đồ Sơn. Ông Dũng đang tiếp tục hoàn thiện kỹ thuật nhằm hướng tới việc điều tiết cho cây ra quả luân phiên quanh năm.
Ông Dũng chọn quả táo chín trong vụ đầu tiên trong năm, ăn trực tiếp. Ảnh: Lê Tân
Theo thống kê, tổng diện tích trồng táo muối Bàng La tại Nam Đồ Sơn hiện đạt trên 120 ha và đã được UBND TP Hải Phòng cấp giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Trong năm 2025, sản lượng táo toàn phường ước đạt 3.500 tấn, mang lại tổng doanh thu từ 40 đến 60 tỷ đồng mỗi năm cho người dân.
Đồng hành cùng nông dân, Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng đã và đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ xúc tiến thương mại, kết nối đưa sản phẩm táo Bàng La vào các chuỗi siêu thị, cửa hàng nông sản an toàn. Đơn vị cũng hướng dẫn bà con kỹ năng livestream bán hàng trực tiếp tại vườn, xây dựng các vùng trồng đạt tiêu chuẩn VietGAP có truy xuất nguồn gốc, kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch sinh thái trải nghiệm nhằm nâng cao giá trị thương hiệu sản vật địa phương trên thị trường.
Lê Tân
nguồn Đổi mới cách trồng táo muối, nông dân thu nửa tỷ đồng mỗi năm – Báo VnExpress
