Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang chật vật tìm kiếm đại sứ đủ tầm đại diện cho Kiev trước chính quyền Mỹ, khi các ứng viên tiềm năng đều né tránh chiếc ghế nóng.
Cuộc khủng hoảng nhân sự bắt đầu sau khi cựu đại sứ Olga Stefanishyna bị bãi nhiệm hôm 3/8 do cáo buộc tham nhũng. Theo một cựu quan chức cấp cao Ukraine và một chuyên gia đối ngoại thuộc đảng Cộng hòa Mỹ am hiểu tình hình, Tổng thống Zelensky đã đẩy nhanh kế hoạch cải tổ nhân sự chính quyền nhằm đề bạt ghế đại sứ cho Thủ tướng sắp rời nhiệm sở Yulia Svyrydenko. Tuy nhiên, bà từ chối, khiến kế hoạch của ông bị đảo lộn.
“Không giấu gì mọi người, tôi từng kỳ vọng và ngỏ lời mời bà Yulia Svyrydenko làm đại sứ tại Mỹ”, ông Zelensky cho biết trong cuộc họp báo hồi cuối tháng trước. Ông nhấn mạnh mình đang tìm kiếm một nhân sự chất lượng nhất cho chiếc “ghế nóng”, “phải là người tầm cỡ thủ tướng, phó thủ tướng hoặc bộ trưởng”.
Tuy nhiên, kể từ đó, các ứng viên sáng giá khác cũng tỏ ra e ngại, ngoảnh mặt với vị trí đầy thử thách khi phải đối mặt với một Nhà Trắng vô cùng khó đoán dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại cuộc họp báo tại Serbia hôm 8/8. Ảnh: AFP
“Những người có đủ tầm vóc và năng lực cho ghế đại sứ đều dè dặt, lo rằng họ khó lòng có đủ điều kiện hoàn thành tốt công việc”, Ivanna Klympush-Tsintsadze, nghị sĩ đối lập nổi tiếng kiêm cựu phó thủ tướng Ukraine, nói.
Theo bà, người được chọn nhiều khả năng phải thuộc nhóm thân cận bên cạnh Tổng thống Zelensky, nhưng hiện xung quanh ông lại không có ai đủ sức gánh vác trọng trách.
“Cho rằng không ai muốn nhận việc e là hơi phiến diện”, một nhà cựu ngoại giao Ukraine giấu tên nói. “Dĩ nhiên, vẫn có những người muốn làm, nhưng họ lại không thực sự đủ tầm. Ông Zelensky đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm người lấp vào vị trí này”.
Bà Olga Stefanishyna tại Brussels, Bỉ, hồi năm 2022. Ảnh: AFP
Thách thức trong việc tìm người đảm nhận vị trí tại Washington phản ánh một vấn đề sâu rộng hơn đối với Tổng thống Zelensky. Mức độ ủng hộ dành cho ông đã sụt giảm kể từ khi ông bắt đầu cuộc cải tổ chính phủ đầy sóng gió một tháng trước. Theo khảo sát từ Trung tâm Nghiên cứu Xã hội Socis, hơn 55% người dân Ukraine cho rằng đất nước đang đi sai hướng.
Việc ông Zelensky sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, gương mặt rất được lòng công chúng, hồi tháng 7 đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình trên đường phố cùng phản ứng gay gắt từ giới chính trị, trong khi nhiều vị trí then chốt vẫn còn bỏ ngỏ. Cuộc cải tổ làm dấy lên những hoài nghi về cách Tổng thống lựa chọn bộ máy cấp cao, cũng như mức độ sẵn sàng mở rộng phạm vi tìm kiếm ra ngoài nhóm thân tín của ông.
“Chưa ai giải thích cho công chúng Ukraine lý do chính phủ lại phải thay đổi”, Mykola Knyazhitskiy, nghị sĩ đến từ Lviv kiêm sáng lập viên kênh truyền hình Espreso TV của Ukraine, nói.
“Chưa có lời phàn nàn công khai rõ ràng nào về bà Svyrydenko. Trong bài phát biểu chia tay quốc hội, bà đã nhận được những tràng pháo tay dài. Các nghị sĩ còn đứng dậy hoan hô. Vậy tại sao bà lại bị bãi nhiệm nếu công việc của bà được đánh giá thành công và được coi trọng đến thế?”, ông Knyazhitskiy cho hay, đề cập đến cựu thủ tướng Yulia Svyrydenko, người phải rời ghế hồi giữa tháng trước trong cuộc cải tổ bộ máy chính phủ do Tổng thống Zelensky thúc đẩy.
Thời điểm khó khăn
Chiếc ghế đại sứ bị bỏ ngỏ đúng vào thời điểm đặc biệt căng thẳng với Kiev. Mỹ vẫn là yếu tố sống còn giúp Ukraine trụ vững trước Nga, song tân đại sứ sẽ phải xoay xở với một chính quyền Trump liên tục thay đổi lập trường về viện trợ lẫn thời điểm chấm dứt xung đột.
Trong một cuộc phỏng vấn với trang tin Politico hồi đầu năm, bà Stefanishyna thừa nhận mình đã trải qua “cú sốc ngoại giao” ở vị trí này.
Ukraine đang cố thuyết phục Tổng thống Trump cấp phép cho họ sản xuất hệ thống phòng không Patriot, điều ông từng hứa hồi tháng 6 nhưng lại rút lời vào tháng 7.
Vấn đề càng thêm cấp thiết khi Ukraine sắp bước vào một mùa đông nữa tiếp tục phải đối mặt với những đợt tấn công của Nga vào hạ tầng năng lượng, trong khi bản thân họ hiện tại đã phải chật vật đánh chặn những cuộc tập kích tên lửa đạn đạo dồn dập từ Moskva. Tổng thống Zelensky cho hay lượng tên lửa phòng không mà các đồng minh viện trợ cho Ukraine năm nay đã giảm tới 2/3 so với năm 2025.
Vì vậy, việc để trống ghế đại sứ mang lại rủi ro lớn hơn nhiều so với chuyện nghi thức ngoại giao đơn thuần. Ukraine có nguy cơ thiếu mất một nhân sự tối quan trọng tại Washington ngay thời điểm then chốt, khi các quyết định quan trọng về vũ khí, phòng không, hậu cần, chia sẻ tình báo cũng như những điều khoản cho thỏa thuận hòa bình mới đang được cân nhắc.
“Rất có thể ông Zelensky sẽ không bổ nhiệm ai từ giờ cho đến sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ”, nghị sĩ đối lập Ukraine Yaroslav Yurchyshyn nhận định. “Sẽ rất khó đánh giá ai là người phù hợp nhất với cục diện chính trị cho tới khi cuộc bầu cử đó diễn ra”.
Vũ Hoàng (Theo Politico, AFP, Reuters)
nguồn Ukraine đau đầu vì ‘ghế nóng’ đại sứ tại Mỹ vắng chủ – Báo VnExpress
